Objawy

Tak jak różny jest wiek chorych, u których wykrywa się celiakię, tak też różny jest zwykle jej obraz kliniczny. Należy pamiętać o tym, że u każdego chorego objawy mogą być różne. Ze względu na rodzaj i nasilenie objawów powszechnie wyróżnia się trzy typy celiakii:

  • pełnoobjawowa (jawna, klasyczna)- ta postać celiakii występuje najczęściej u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych (ale nie tylko) i choć ze względu na charakterystyczne objawy jest stosunkowo łatwa do rozpoznania, statystycznie występuje zdecydowanie rzadziej niż postać niema (u ok. 10% wszystkich chorych). Mimo to często pozostaje nierozpoznana, a poniższe dolegliwości uznawane błędnie za np. objawy zespołu jelita drażliwego, alergii pokarmowej czy zwykłego stresu.Charakteryzują ją:
    • bóle i wzdęcia brzucha
    • biegunki tłuszczowe lub wodniste
    • utrata masy ciała, chudnięcie
    • zaburzenia rozwoju u dzieci
    • niski wzrost
    • zmiana usposobienia, często depresja
    • objawy niedoborowe (np. uporczywa anemia) będące efektem zespołu złego wchłaniania
  • skąpoobjawowa (ubogoobjawowa lub nawet bezobjawowa)- zmiany chorobowe występują tylko w błonie śluzowej jelita cienkiego i zwykle nie towarzyszą im objawy typowe dla formy jawnej (czasem np. afty w ustach są jedynym objawem). Ta postać choroby występuje zdecydowanie najczęściej, u większości chorych.Najczęstsze objawy:
    • niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza
    • podwyższony poziom cholesterolu
    • afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustnej (bardzo charakterystyczne)
    • niedorozwój szkliwa zębowego
    • ciągłe zmęczenie
    • zaburzenia neurologiczne (neuropatia obwodowa, ataksja, padaczka)
    • uporczywe bóle głowy
    • depresja
    • wczesna osteoporoza, bóle kostne i stawowe
    • problemy ze skórą (sugerujące chorobę Dühringa – skórną postać celiakii)
    • nawykowe poronienia, problemy z płodnością
    • współistniejące choroby autoimmunologiczne
  • ukryta (latentna, utajona) – mówimy o niej, kiedy we krwi osób z prawidłowym obrazem jelita stwierdzamy obecność charakterystycznych przeciwciał. U osób tych można spodziewać się zaniku kosmków w przyszłości i pełnego rozwoju choroby.

Nasilenie objawów celiakii bywa różne, od łagodnego osłabienia, przez bóle kostne, zapalenie jamy ustnej do przewlekłej biegunki i poważnej utraty masy ciała.

Zaostrzenie objawów i ujawnienie się celiakii może także mieć związek z ciążą, infekcją, silnym stresem lub zabiegiem chirurgicznym.

Jak zdiagnozować celiakię?